ΜΑΘΗΜΑ 1: Η γεωργία επηρεάζει την κλιματική αλλαγή;

Σκοπός:  Οι μαθητές/μαθήτριες να αντιληφθούν ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες που συνδέονται με τη διαχείριση των καλλιεργειών και τα αγροτικά οικοσυστήματα έχουν  σημαντικά αρνητικές συνέπειες για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή (εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, διάβρωση, ερημοποίηση υποβάθμιση εδάφους) και να αντιληφθούν ότι ο μετριασμός και η προσαρμογή διαφόρων μέσων/πρακτικών στις γεωργικές δραστηριότητες μπορεί να μειώσει σημαντικά τις επιπτώσεις αυτές.

Στόχοι: Οι μαθητές/μαθήτριες να:

-συσχετίσουν και διερευνήσουν στοιχεία από πηγές για τη διερεύνηση του κεντρικού ερωτήματος (γεωργία και κλιματική αλλαγή).

-κατανοήσουν ότι ολόκληρος ο κύκλος της βιομηχανοποιημένης παραγωγής και εκτροφής ζώων αμβλύνει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

-αναλάβουν δράση για πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση της σχολικής τους κοινότητας σε σχέση με τις προτάσεις της ΚΑΠ και τις επιπτώσεις της γεωργίας στην κλιματική αλλαγή.

Υλικά και Μέσα: Πλαστικοποιημένες καρτέλες, υπολογιστής/προβολέας, χαρτονάκια, μαρκαδόροι, ψαλίδια.

Ηλικιακή ομάδα: Γυμνάσιο

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ/ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ:

Η αγροτική δραστηριότητα διαδραματίζει έναν ρόλο υψίστης σημασίας για την ανθρωπότητα. Από τα πανάρχαια χρόνια, η γεωργία και η κτηνοτροφία ακολουθούσαν κοινή πορεία με την εξέλιξη και την επιβίωση του ανθρώπινου είδους μέχρι σήμερα. Περίπου 40% των εδαφών παγκοσμίως χρησιμοποιούνται για αγροτικούς σκοπούς (π.χ. για παραγωγή καρπών, βοσκότοπους, παραγωγή ζωοτροφών, μαζική κτηνοτροφική δραστηριότητα) με την γεωργία/κτηνοτροφία να αποτελεί παγκοσμίως την κύρια πηγή παραγωγής τροφής καθώς και πηγή εισοδήματος για περισσότερο από το ένα τρίτο του εργατικού δυναμικού του πλανήτη.

Η χρήση της γης για αγροτικούς σκοπούς συνεπάγεται χρήση σε μεγάλο βαθμό φυσικών πόρων και μια συνεχή αλληλεπίδραση με το περιβάλλον. Σύμφωνα με μελέτες, οι αγροτικές δραστηριότητες έχουν μερίδιο ευθύνης στην παρατηρούμενη κλιματική αλλαγή επηρεάζοντας τη συγκέντρωση αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα.

Για να δημιουργηθούν περισσότερες καλλιεργήσιμες εκτάσεις ή βοσκότοποι, αποψιλώνονται ή καίγονται δάση, αυξάνοντας έτσι τις συγκεντρώσεις αερίων στην ατμόσφαιρα.  Συγκεκριμένα, η βιομηχανία κρέατος και γάλακτος είναι υπεύθυνη για την εκπομπή μεθανίου και υποξειδίου του αζώτου, αέρια τα οποία είναι πιο επιζήμια από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα εφόσον διασπάται πιο γρήγορα στην ατμόσφαιρα και παγιδεύει γρηγορότερα την ηλιακή ενέργεια.  Η οικονομική ανάπτυξη, τα βιομηχανοποιημένα συστήματα εκτροφής ζώων, η μεγαλύτερη κατανάλωση κρέατος, οι πολιτικές ελεύθερου εμπορίου και η παραγωγή βιομάζας έχουν συμβάλλει σημαντικά σε αυτή την εξέλιξη.

Περίπου το 24% των εκπεμπόμενων αερίων του θερμοκηπίου παγκοσμίως προέρχεται από μαζικές βιομηχανοποιημένες γεωργικές και κτηνοτροφικές πρακτικές. Τα 3 κυριότερα αέρια του θερμοκηπίου που εκπέμπονται μέσω της εντατικής γεωργικής και κτηνοτροφικής δραστηριότητας είναι:

  1. Το διοξείδιο του άνθρακα (CO2)

Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα οφείλονται κυρίως στη χρήση ενέργειας από ορυκτές πηγές στην γεωργία (καύσιμα, ηλεκτρική ενέργεια, φυσικό αέριο) και από τη διεργασία παραγωγής γεωργικών εισροών (ορυκτά λιπάσματα, ζωοτροφές, φυτοφάρμακα κ.ά.), στην αλλαγή των αποθεμάτων άνθρακα στα γεωργικά εδάφη (μέσω της άροσης του εδάφους), κ.α.

  1. Tο μεθάνιο (CH4)

Οι εκπομπές αερίων μεθανίου προέρχονται από τις εντερικές αναερόβιες ζυμώσεις των μηρυκαστικών ζώων (δημιουργία αερίων κατά την πέψη της τροφής τους), αναερόβια ζύμωση κατά τον χειρισμό και την αποθήκευση της ζωικής κοπριάς, αναερόβια ζύμωση σε πλημμυρισμένους ορυζώνες.

  1. Tο υποξείδιο του αζώτου (N2Ο)

Οι παράγοντες εκπομπής του αερίου αυτού, είναι τα χημικά και τα αζωτούχα λιπάσματα που χρησιμοποιούνται στις ζωοτροφές, καθώς και ο τεράστιος και μη διαχειρίσμος όγκος των περιττωμάτων των εκτρεφόμενων ζώων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μελέτες και έρευνες αναδεικνύουν πώς η στροφή σε μια χορτοφαγική διατροφή ή η δραστική μείωση της κατανάλωσης κρέατος και γάλακτος θα επέφερε θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον και στο κλίμα.

ΚΑΠ και κλιματική αλλαγή

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) είναι μια κοινή πολιτική η οποία θεσπίστηκε για όλες τις χώρες της ΕΕ, προασπίζοντας την αγροτική ζωή των πολιτών της. Πιο συγκεκριμένα, η ΚΑΠ περιγράφει ένα σύνολο νόμων σχετικών με την γεωργία, την διακίνηση αγροτικών προϊόντων και όλες τις εκβάσεις που προκύπτουν, όπως η σταθερότητα των τιμών, η ποιότητα των προϊόντων, η επιλογή προϊόντων, η χρήση του εδάφους και η απασχόληση στον αγροτικό κλάδο.
Η ΚΑΠ, μεταξύ άλλων, συμβάλλει ενεργά και σημαντικά στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής του πλανήτη. Η ΕΕ ήταν η πρώτη μεγάλη οικονομία που έθεσε φιλόδοξους στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου βάσει της Συμφωνίας του Παρισιού. Ο τρέχων στόχος της ΕΕ είναι να μειώσει τις εκπομπές του διοξειδίου κατά 40% μέχρι το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. H Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή αποτελεί την πρώτη οικουμενική, νομικά δεσμευτική παγκόσμια συμφωνία για το κλίμα. Υπογράφηκε στις 22 Απριλίου 2016 και κυρώθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση στις 5 Οκτωβρίου 2016. Πάνω από 190 χώρες έδωσαν την συγκατάθεσή τους για άμεση δράση κατά της κλιματικής αλλαγής. Κύριος στόχος της συμφωνίας του Παρισιού είναι η μακροπρόθεσμη σταθεροποίηση της ανόδου της παγκόσμιας θερμοκρασίας σε επίπεδα κάτω των 2 βαθμών Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, προωθώντας την σταθεροποίηση της ανόδου κάτω του 1.5 βαθμού, καθώς αυτό θα μειώσει σημαντικά τους κινδύνους και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Μέσω των επιχορηγήσεων της ΚΑΠ (κοινή αγροτική πολιτική), οι αγρότες συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, αναπτύσσοντας Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) όπως η αιολική ενέργεια, η ηλιακή ενέργεια, η γεωθερμική ενέργεια, η βιομάζα (από υπολείμματα καλλιεργειών και από κτηνοτροφικά απόβλητα), βιοαέρια (αέρια μονάδων επεξεργασίας λυμάτων) κλπ.

Όσον αφορά το μέλλον της γεωργίας στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, προτείνεται μια σειρά μέτρων προσαρμογής σχετικά με τις γεωργικές πρακτικές, για παράδειγμα τη φύτευση, τη συγκομιδή και το πότισμα/λίπανση υφιστάμενων καλλιεργειών, τη χρήση διαφορετικών ποικιλιών και τη διαφοροποίηση των καλλιεργειών. Ο μετριασμός έχει τη δυνατότητα να μειώσει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, και η προσαρμογή μπορεί να μειώσει σημαντικά αυτές τις επιπτώσεις. Από κοινού, και οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη κοινωνιών που είναι πιο ανθεκτικές στην απειλή της κλιματικής αλλαγής.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ/ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ:

Αφόρμηση:

Οι μαθητές/μαθήτριες χωρίζονται σε ομάδες των τριών-τεσσάρων (3-4) ατόμων. Σε κάθε ομάδα δίνονται ένα χαρτόνι το οποίο αναγράφει «ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ» και ένας φάκελος με εικόνες, ενδεικτικές, οι οποίες φαίνονται πιο κάτω. Ο/Η εκπαιδευτικός θέτει το ερώτημα το οποίο πρέπει να απαντήσουν όλες οι ομάδες «ΠΟΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΘΕΩΡΕΙΤΕ ΟΤΙ ΔΕΝ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ; Οι μαθητές/μαθήτριες συνεργάζονται με τα μέλη της ομάδας τους και απαντούν την πιο πάνω ερώτηση. Όταν όλες οι ομάδες είναι έτοιμες γίνεται συζήτηση στην ολομέλεια όπου οι μαθητές/μαθήτριες εξηγούν τους λόγους που επέλεξαν ή δεν επέλεξαν την κάθε εικόνα (π.χ. επιλέξαμε τα εργοστάσια διότι εκπέμπουν καυσαέρια και αέρια που ρυπαίνουν την ατμόσφαιρα ή δεν επιλέξαμε τις αγελάδες διότι δεν πιστεύουμε ότι ρυπαίνουν την ατμόσφαιρα). Αναμένεται ότι η εικόνα που θα επιλεγεί ως η εικόνα που δεν είναι μέρος της ρύπανσης του περιβάλλοντος είναι η εικόνα με τις αγελάδες. Στη συνέχεια, ο/η εκπαιδευτικός θέτει την ακόλουθη ερώτηση στην ολομέλεια «Εάν λέγαμε ότι οι αγελάδες αποτελούν μέρος της κλιματικής αλλαγής, ποιους λόγους θα αναφέρατε για να δικαιολογήσετε την πιο πάνω πρόταση;» Δίνεται χρόνος για συζήτηση μεταξύ των μελών κάθε ομάδας – ο εκπαιδευτικός κατευθύνει την συζήτηση με την χρήση ερωτήσεων, μαιευτική/διερευνητική μέθοδο.  Έπειτα γίνεται συζήτηση στην ολομέλεια. Στο σημείο αυτό τίθεται το κεντρικό ερώτημα που θα απασχολήσει την ομάδα κατά τη διάρκεια του μαθήματος, το οποίο αναγράφεται στον πίνακα και παραμένει μέχρι το τέλος του μαθήματος. «Η ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ;»

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ:

Δραστηριότητα 1:  

Παρουσιάζεται και σχολιάζεται το πιο κάτω βίντεο στο οποίο μιλά ο αρχηγός της φυλής Μούρα στον Αμαζόνιο, ο Ραϊμούντο Μούρα, για την καταστροφή του δάσους του Αμαζονίου. Μεταξύ άλλων παρουσιάζονται τα πιο κάτω λόγια από ιθαγενείς του Αμαζονίου.

«Tο δάσος του Αμαζονίου πεθαίνει συνεχώς. Αισθανόμαστε πως το κλίμα αλλάζει. Ο πλανήτης έχει ανάγκη το δάσος. Το χρειαζόμαστε εμείς και το χρειάζονται τα παιδιά μας».

Πηγή: https://www.iefimerida.gr/kosmos/ithageneis-amazonioy-tha-agonistoyme-gia-dasos

«Ολα αυτά τα χρόνια αντισταθήκαμε εδώ. Όταν δεν υπήρχε δρόμος, όταν έφτασε το ηλεκτρικό ρεύμα, όταν άρχισε η εισβολή στη γη. Κάθε μέρα που περνούσε ερχόταν η αποψίλωση και η υλοτόμηση».

Πηγή: https://www.iefimerida.gr/kosmos/ithageneis-amazonioy-tha-agonistoyme-gia-dasos

Μετά από το βίντεο και τα λόγια των αυτόχθονων ιθαγενών, ο/η εκπαιδευτικός αναφέρει: «Βλέπουμε πως κάτι συμβαίνει στο δάσος του Αμαζονίου, καταστρέφεται μεγάλο μέρος του δάσους και οι άνθρωποι είναι αγανακτισμένοι, γνωρίζει κάποιος/κάποια περισσότερα για τις πυρκαγιές ή κάτι για το θέμα αυτό; Γιατί νομίζετε αποψιλώνονται τα δάση του Αμαζονίου;»

Έπειτα, ο/η εκπαιδευτικός προσθέτει στον πίνακα τις πιο κάτω λέξεις-κλειδιά στο κεντρικό ερώτημα «ΑΠΟΨΙΛΩΣΗ, ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ», όπως απορρέουν από το βίντεο και τα λόγια αυτόχθονων ιθαγενών, μαζί με την εικόνα των αγελάδων ή/και γουρουνιών και επαναφέρει το αρχικό ερώτημα στην ολομέλεια, καλώντας τους/τις μαθητές/μαθήτριες να σκεφτούν πώς μπορούν να συνδεθούν μεταξύ τους.

Ενδεικτικά η όψη του πίνακα:

Σε κάθε ομάδα δίνεται ένα χαρτόνι, βοηθητικές πηγές και λέξεις-κλειδιά ή εικόνες. Στο χαρτόνι αναγράφεται το κεντρικό ερώτημα. Οι μαθητές/μαθήτριες καλούνται να μελετήσουν τις πηγές και τις εικόνες/λέξεις και να δημιουργήσουν ένα διάγραμμα στο οποίο να φαίνονται οι συνδέσεις μεταξύ των στοιχείων που θα εντοπίσουν στις πηγές, απαντώντας έτσι το κεντρικό ερώτημα «ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ Η ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ;».

ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ/ΕΙΚΟΝΕΣ

ΑΠΟΨΙΛΩΣΗ, ΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ, ΔΑΣΟΣ ΑΜΑΖΟΝΙΟΥ, ΖΩΟΤΡΟΦΕΣ, ΠΥΡΚΑΓΙΑ, ΑΓΕΛΑΔΕΣ-ΓΟΥΡΟΥΝΙΑ

«Η αύξηση της αποψίλωσης, σε συνδυασμό με τις ξηρές καιρικές συνθήκες και τις προκλήσεις που προσθέτει η πανδημία, δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για μια «καταιγίδα πυρκαγιών» το καλοκαίρι, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της ΜΚΟ Ινστιτούτο για την Περιβαλλοντική Έρευνα στον Αμαζόνιο (IPAM)».

Πηγή:https://www.in.gr/2020/06/19/b-science/amazonios-ekriktiko-kokteil-apopsilosis-pyrkagion-kai-koronaiou-apeilei-ti-zougkla/

Τέλος, οι μαθητές/μαθήτριες παρουσιάζουν στην ολομέλεια τους χάρτες τους εξηγώντας το σκεπτικό τους. Μέσω διαλόγου η ομάδα οδηγείται στο συμπέρασμα ότι τεράστιες εκτάσεις γης-δασών αποψιλώνονται για την παραγωγή ζωοτροφών και βοσκοτόπων με στόχο την μεγάλη εκτροφή ζώων (συνήθως αγελάδων και γουρουνιών) και την παραγωγή κρεάτων και άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων.

Εκτιμάται ότι μέχρι στιγμής εντός του 2020 έχουν αποψιλωθεί 150,000 εκτάρια γης. Οι αποψιλωμένες εκτάσεις συχνά καίγονται σκόπιμα, προκειμένου να καθαριστούν και να καταστούν κατάλληλες για καλλιέργειες ή για εκτροφή ζώων.

Πηγή: https://www.in.gr/2020/06/19/b-science/amazonios-ekriktiko-kokteil-apopsilosis-pyrkagion-kai-koronaiou-apeilei-ti-zougkla/

Ενδεικτικό παράδειγμα εργασίας: (να δοθούν τα βέλη στη μορφή που παρουσιάζονται – κάθετη ροή)

Δραστηριότητα 2:

Στη συνέχεια ο/η εκπαιδευτικός θέτει την πιο κάτω ερώτηση:

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΠΟΨΙΛΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΖΩΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ; ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ;

Προβάλλεται η  πιο κάτω πηγή στην ολομέλεια:

Όσον αφορά στη σχέση της κτηνοτροφίας και της εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα, οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η κτηνοτροφία ευθύνεται για το 18% του συνολικού σε ισοδύναμο CO2 που εκπέμπεται στην ατμόσφαιρα της γης.

Η αναφορά κατατάσσει ρητά την κτηνοτροφία ανάμεσα στους 2-3 σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν το κλίμα. Συγκεκριμένα η κτηνοτροφία παράγει περισσότερο ισοδύναμο διοξείδιο του άνθρακα από ότι παράγουν ολα τα μέσα μεταφοράς μαζί• αεροπλάνα, αυτοκίνητα, πλοία κ.λπ.

Για να αντιληφθεί κανείς για το μέγεθος της εκπομπής CO2 στην ατμόσφαιρα, που είναι υπεύθυνη η κτηνοτροφία, πρέπει να εξετάσει ολόκληρο τον κύκλο παραγωγής της. Στην ουσία αυτή αποτελεί δεύτερο στάδιο παραγωγής.

Πηγή: https://www.vegansteps.gr/co2

Ο/Η εκπαιδευτικός κάνει τις πιο κάτω μεταβατικές ερωτήσεις:

  • Ποια θα μπορούσε να είναι ολόκληρη η πορεία παραγωγής (από το στάδιο της παραγωγής μέχρι την κατανάλωση) της κτηνοτροφίας σκεπτόμενοι ότι, αυτή επηρεάζει το κλίμα;
  • Μετά από την αποψίλωση των δασών για τη δημιουργία καλλιεργούμενων εκτάσεων, θα πρέπει να καλλιεργηθούν τροφές για τα ζώα ή αλλιώς, ζωοτροφές. Τι χρειάζεται ώστε να είναι πιο γρήγορη η ανάπτυξη των καλλιεργειών; (χημικά λιπάσματα και φυτοφάρμακα).
  • Μετά την παραγωγή των ζωοτροφών, αυτές μεταφέρονται σε μεγάλο μέρος της Γης. Πώς; (πλοία και φορτηγά).
  • Τι παράγουν τα πλοία και τα φορτηγά κατά την μεταφορά τους που είναι επιζήμιο για το περιβάλλον; (καυσαέρια)

Συμπέρασμα: Ολόκληρος ο κύκλος κτηνοτροφίας  περιλαμβάνει και τους ρύπους από άλλες βιομηχανίες που είναι απαραίτητες για την παραγωγή της, όπως τα μέσα μεταφοράς και τα εργοστάσια που παράγουν φυτοφάρμακα.

Βοηθητική πηγή για τον/την εκπαιδευτικό στη συζήτηση:

Αρχικά πρέπει να δημιουργηθούν εκτάσεις ώστε να καλλιεργηθούν οι ζωοτροφές. Για αυτόν τον σκοπό αποψιλώνονται τα δάση της Γης. Ταυτόχρονα πρέπει να παραχθούν σε εργοστάσια, φυτοφάρμακα καθώς και αζωτούχα-χημικά λιπάσματα. Οι ζωοτροφές αφού παραχθούν πρέπει να συσκευασθούν και να μεταφερθούν μέσω πλοίων και φορτηγών στην εκάστοτε μονάδα ανά την Γη. 

Πηγή: https://www.vegansteps.gr/co2

Δραστηριότητα 3:

Δίνονται στοιχεία και άλλες πληροφορίες από μελέτες και έρευνες για τις καταστροφικές συνέπειες που έχει ολόκληρη η διαδικασία εκτροφής ζώων και καλλιέργειας του εδάφους στο περιβάλλον που εντείνουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και συνεπώς την κλιματική αλλαγή.

Στο σημείο αυτό ο/η εκπαιδευτικός αναφέρει την κατάσταση στην Ευρώπη με τις επιπτώσεις της γεωργίας στην κλιματική αλλαγή, τον ρυθμό αποψίλωσης των ευρωπαϊκών δασών και ποιος είναι ο ρόλος της ΚΑΠ ως προς την διασφάλιση της αειφορίας (βλέπε βασικές πληροφορίες για τον εκπαιδευτικό).

Ενδεικτικές πληροφορίες για την ΕΕ:

Η γεωργία της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης γης και της αλλαγής χρήσης γης των λιβαδιών και των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, αντιπροσώπευε το 12% του συνόλου των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της ΕΕ το 2016. Αυτές οι εκπομπές διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των χωρών της ΕΕ, ανάλογα με τη δομή του γεωργικού τους τομέα. Μεταξύ 1990 και 2016, οι εκπομπές από τη γεωργία της ΕΕ μειώθηκαν κατά 22%. Ωστόσο, ο ρυθμός μείωσης των εκπομπών αυτών σταθεροποιήθηκαν από το 2010. Το 2016, το 39% των εκπομπών αφορούσε εντερική ζύμωση μηρυκαστικών ζώων, 32% λιπάσματα σε γεωργικά εδάφη, το 14% σε αλλαγή χρήσης των καλλιεργήσιμων εκτάσεων και το 13% στη διαχείριση της κοπριάς.

Επίσης, η ΕΕ θεωρείται έμμεσα υπεύθυνη για πάνω από το 10% της καταστροφής των δασών παγκοσμίως, αφού στα ευρωπαϊκά σουπερμάρκετ μπορεί να συναντήσει κανείς πολλά προϊόντα που συνδέονται με τη καταστροφή δασών και οικοσυστημάτων. Η ΕΕ είναι σημαντικός εισαγωγέας τέτοιων εμπορευμάτων, και ως εκ τούτου έχει την ικανότητα να αντιμετωπίσει την αποψίλωση των δασών μέσω της εμπορικής της πολιτικής.

Οι μαθητές/μαθήτριες στις ομάδες τους, αναλαμβάνουν να φτιάξουν ένα πόστερ με πληροφορίες που αποκόμισαν από το μάθημα, αποτελώντας μέρος μίας ενημερωτικής καμπάνιας για το σχετικό θέμα στη σχολική τους κοινότητα. Επίσης, μπορούν να εμπλουτίσουν το πόστερ τους με στοιχεία/πληροφορίες που τους δίνονται πιο κάτω.

Στοιχεία/πληροφορίες:

Συνοπτικά η κτηνοτροφία εκπέμπει 3.200.000.000 τονους(!) διοξείδιο του άνθρακα (CO2) στην ατμόσφαιρα. 

Υποβάθμιση βοσκοτόπων λόγω του τεράστιου/μη διαχειρίσιμου όγκου περιτωμμάτων των ζώων. Το έδαφος δεν προλαβαίνει να τα αφομοιώσει και έτσι μολύνεται το φυσικό περιβάλλον.

Η ΕΕ ευθύνεται για το 10% της παγκόσμιας αποψίλωσης των δασών, ενώ από το 1990 έχουν χαθεί δάση που αντιστοιχούν σε έκταση μεγαλύτερη από τη Νότια Αφρική.

Το μεθάνιο θεωρείται 20-25 φορές πιο δραστικό στην υπερθέρμανση του πλανήτη, από ότι το διοξείδιο του άνθρακα. Η κτηνοτροφία είναι υπεύθυνη για 36-44% της συνολικής εκπομπής μεθανίου στην ατμόσφαιρα. Ο μηχανισμός με τον οποίο η κτηνοτροφία εκπέμπει μεθάνιο είναι οι εντερικές ζυμώσεις των εκτρεφόμενων ζώων.

Αν οι ζωοτροφές γίνουν πιο εύπεπτες, θα μειωθεί η ποσότητα του μεθανίου που παράγεται από μικρόβια στο στομάχι.

Υπάρχουν 700 εκατομμύρια χοίροι στην Κίνα (50% του παγκόσμιου πληθυσμού εκτρεφόμενων χοίρων), ένας για κάθε δύο πολίτες. Προκειμένου να ταΐσει αυτά τα ζώα, το Πεκίνο εισάγει 80 εκατομμύρια τόνους σόγιας, ειδικά από τη Λατινική Αμερική και πιο συγκεκριμένα από τον Αμαζόνιο της Βραζιλίας, καταστρέφοντας ένα πνεύμονα της γης για την καλλιέργεια σόγιας.

Αποψίλωση δασών για την παραγωγή των ζωοτροφών, (70-91% της αποψίλωσης του Αμαζονίου οφείλεται στην κνηνοτροφία)

Η Ευρώπη έχει χάσει περισσότερα από τα μισά δάση της τα τελευταία 6.000 χρόνια. Αυτό οφείλεται κυρίως στη γεωργική επέκταση και τη ζήτηση καύσιμης ξυλείας.

Το 2016, η ΕΕ έκπεμψε 70 εκατομμύρια τόνους CO2 από την αλλαγή χρήσης καλλιεργήσιμων εκτάσεων.

Ένας από τους στόχους της ΚΑΠ είναι η συμβολή στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων.

95% της σόγιας που παράγεται στον κόσμο καταναλώνεται από εκτρεφόμενα ζώα (κυρίως βοοειδή).

Τα χημικά λιπάσματα που χρησιμοποιούνται στις ζωοτροφές,  και ο μη διαχειρίσιμος όγκος περιττωμάτων παράγουν υποξείδιο του αζώτου, αέριο που συμβάλλει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Η Βραζιλία αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα βοοειδών παγκοσμίως, προσφέροντας περίπου το 20% των συνολικών εξαγωγών, κυρίως προς χώρες της Ασίας (Κίνα και Χονγκ Κονγκ).

Μεταφορικά μέσα που χρησιμοποιούνται (πλοία, φορτηγά) για τη μεταφορά των ζωοτροφών από το μέρος που καλλιεργούνται(Πχ Βραζιλία, Αφρική) προς τις μονάδες εκτροφής.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:

Γίνεται απολογισμός και αξιολόγηση της δραστηριότητας απαντώντας στο αρχικό ερώτημα «Η ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ;».

Τέλος, ως αξιολόγηση, οι μαθητές/μαθήτριες χωρισμένοι/χωρισμένες στις ομάδες τους παίζουν το παιχνίδι «Eκατομμυριούχος» (επισυνάπτεται συμπληρωματικό αρχείο σε μορφή PowerPoint- σημειώνεται ότι οι ερωτήσεις αναφέρονται στο υπό εξέταση θέμα). Σε κάθε ερώτηση όλα τα μέλη της ομάδας έχουν «χρόνο σύσκεψης» προτού απαντήσουν την ερώτηση. Καταγράφουν την απάντηση τους σε πλαστικοποιημένο πινακάκι «Α»,«Β», «Γ» ή «Δ» και με κοινό σήμα το φανερώνουν στην ολομέλεια. Έπειτα από κάθε απάντηση, γίνεται σύντομη συζήτηση για τους λόγους που την επέλεξαν ή/και τι θυμούνται από το μάθημα.

Εναλλακτικά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο σύνδεσμος για την μετάβαση στο αρχείο PowerPoint (να γίνει λήψη του αρχείου από το Google drive στην επιφάνεια εργασίας). 

Σύνδεσμος:

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

http://www.moa.gov.cy/moa/crosscompliance/crossCE%BF%CF%82.pdf

https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/cap-glance_el

https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/cap-glance_el

https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/food-farming-fisheries/key_policies/documents/cap-specific-objectives-brief-4-agriculture-and-climate-mitigation_en.pdf

https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/food-farming-fisheries/key_policies/documents/cap-specific-objectives-brief-4-agriculture-and-climate-mitigation_en.pdf

https://m.naftemporiki.gr/story/1358745/n-zilandia-eksairesi-tis-georgias-kai-tis-ktinotrofias-apo-ta-metra-meiosis-ton-ekpompon-aerion-tou-thermokipiou

https://www.biology.gr/%ce%ae%cf%84%ce%b1%ce%bd-%ce%b7-%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%ce%b5%cf%81

https://www.cnn.gr/kosmos/story/188404/thelete-na-sosete-ton-amazonio-trote-ligotero-voeio-kreas

https://www.epa.gov/ghgemissions/global-greenhouse-gas-emissions-data

https://www.greenpeace.org/international/story/45002/europe-meat-deforestation-save-amazon/

https://www.iefimerida.gr/kosmos/ithageneis-amazonioy-tha-agonistoyme-gia-dasos

https://www.in.gr/2020/06/19/b-science/amazonios-ekriktiko-kokteil-apopsilosis-pyrkagion-kai-koronaiou-apeilei-ti-zougkla/

https://www.lifegate.com/agriculture-and-climate-change-causes-effects-impacts#

Κνητοτροφία και φαινόμενο του θερμοκηπίου | Vegan Steps
https://www.tanea.gr/2007/07/11/world/otan-oi-agelades-blaptoyn-to-periballon/ https://www.cnn.gr/kosmos/story/188404/thelete-na-so

https://www.tanea.gr/2007/07/11/world/otan-oi-agelades-blaptoyn-to-periballon/

https://www.youtube.com/watch?v=uUnw1GLSAXk

Αμαζόνιος : Το εκρηκτικό κοκτέιλ αποψίλωσης, πυρκαγιών και κοροναϊού απειλεί τη ζούγκλα | in.gr

Κνητοτροφία και φαινόμενο του θερμοκηπίου | Vegan Steps

Συμφωνία του Παρισιού – Βικιπαίδεια (wikipedia.org)
Συμφωνία των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή – Consilium (europa.eu)
https://www.learnaboutcap.com/kapcyprus.html
The Paris Agreement | UNFCCC
The CAP and climate change | European Commission (europa.eu)
Forests and Agriculture (europa.eu)
Combatting tropical deforestation: the REDD+ initiative | Climate Action (europa.eu)
https://www.greenpeace.org/international/story/45002/europe-meat-deforestation-save-amazon/

Πηγές εικόνων:

The Amazon travel guide: how to book, where to go, and what to do (telegraph.co.uk)
Σανός Σανό Δέμα Τοπίο – Δωρεάν φωτογραφία στο Pixabay

Η κτηνοτροφία του αύριο: Οι «έξυπνες» ζωοτροφές (ypaithros.gr)

kameno-dasos-evia.jpg :: left.gr

Η σοκολάτα υπεύθυνη για την καταστροφή των τροπικών δασών – Το σχέδιο της Ε.Ε. για το πρόβλημα | LiFO

https://energyin.gr/2018/05/23/%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85%CE%BD-%CF%84%CE%B1-%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%B1-%CE%B1%CF%85%CE%BE%CE%AC%CE%BD%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CE%B3%CE%BF/

https://www.protothema.gr/ugeia/article/881186/ereuna-sok-tessera-ekat-paidia-ekdilonoun-asthma-kathe-hrono-ston-kosmo-exaitias-tis-rupansis-ton-ohimaton/

https://www1.folha.uol.com.br/cotidiano/2018/05/sem-coleta-prefeitura-de-sp-pede-para-morador-deixar-lixo-dentro-de-casa.shtml

https://g1.globo.com/sp/santos-regiao/eleicoes/2020/noticia/2020/10/14/combate-a-poluicao-de-rios-e-desafio-em-cubatao-sp.ghtml

http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2860461.stm

Το περιεχόμενο της παρούσας σελίδας απηχεί τις απόψεις του συντάκτη/της συντάκτριας μόνο, ο οποίος/η οποία φέρει την αποκλειστική ευθύνη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν φέρει καμία ευθύνη για τη χρήση των πληροφοριών που περιέχει